शेतकरी मित्रांनो नमस्कार. Krushi Doctor वेबसाईटवर तुमचे सहर्ष स्वागत आहे. सध्याच्या प्रगत शेतीमध्ये water soluble fertilizers म्हणजेच विद्राव्य खतांचा वापर उत्पादन वाढवण्यासाठी अत्यंत प्रभावी ठरत आहे. कारण, ही खते पाण्यात पूर्णपणे विरघळतात आणि पिकांच्या मुळांना किंवा पानांना त्वरित उपलब्ध होतात. म्हणूनच आज आपण विद्राव्य खतांचे महत्त्व आणि त्यांचा वापर करताना कोणती काळजी घ्यावी, याची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.
❓ विद्राव्य खते म्हणजे काय? | What are water soluble fertilizers?
जी खते पाण्यात 100% विरघळतात त्यांना विद्राव्य खते म्हटले जाते. ही खते प्रामुख्याने ठिबक सिंचनाद्वारे (Fertigation) किंवा फवारणीद्वारे पिकांना दिली जातात. विशेषतः यामध्ये मुख्य अन्नद्रव्यांसोबतच मॅग्नेशियम, सल्फर आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये देखील संतुलित प्रमाणात असतात. शिवाय, ही खते पिकाच्या वाढीच्या अवस्थेनुसार वेगवेगळ्या ग्रेडमध्ये उपलब्ध असतात, ज्यामुळे पिकाचे योग्य पोषण होते.
✅ विद्राव्य खतांचे फायदे | Benefits
- उच्च कार्यक्षमता: पारंपारिक खतांच्या तुलनेत या खतांची कार्यक्षमता 25% ते 30% जास्त असते.
- खर्चात बचत: मजुरी आणि पाणी यांची बचत होते, परिणामी शेतीचा उत्पादन खर्च कमी होतो.
- त्वरित परिणाम: फवारणीद्वारे दिल्यास ही खते पानांवाटे त्वरित शोषली जातात, ज्यामुळे अन्नद्रव्यांची कमतरता वेगाने भरून निघते.
- जमीन आरोग्य: ही खते सोडियम आणि क्लोरीनमुक्त असल्याने जमिनीच्या सुपीकतेवर कोणताही अनिष्ट परिणाम होत नाही.
विद्राव्य खतांच्या बाजारभावाचा अंदाज
| खताची ग्रेड (Grade) |
1 kg किंमत (Rs) |
25 kg किंमत (Rs) |
| NPK 19:19:19 |
150 – 200 |
1600 – 1700 |
| NPK 12:61:00 |
230 – 260 |
1150 – 1300 |
| NPK 00:52:34 |
230 – 260 |
1100 – 1200 |
📌 अधिकृत माहिती: खतांचे दर, गुणवत्ता नियंत्रण आणि इतर कृषी योजनांच्या अधिकृत माहितीसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाच्या krishi.maharashtra.gov.in या पोर्टलला नक्की भेट द्या.
⚠️ water soluble fertilizers वापरताना घ्यायची काळजी
विद्राव्य खते वापरताना त्यांची सुसंगतता तपासणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, कॅल्शियम नायट्रेट आणि स्फुरदयुक्त खते (उदा. 12:61:00) कधीही एकत्र मिसळू नयेत. कारण, यामुळे अविद्राव्य साका तयार होतो जो ठिबकचे ड्रीपर्स बंद करू शकतो. तसेच, खते विरघळण्यासाठी नेहमी स्वच्छ पाणी वापरावे आणि प्रथम बादलीत पाणी घेऊन मग त्यात खत टाकावे.
सारांश | Conclusion
शेतकरी मित्रांनो, water soluble fertilizers चा योग्य वापर हा शेती नफ्यात आणण्यासाठी महत्त्वाचा घटक आहे. परंतु, खतांचे योग्य नियोजन आणि पिकाच्या गरजेनुसार वापर करणे गरजेचे आहे. हा लेख उपयुक्त वाटल्यास आपल्या शेतकरी बांधवांना नक्की शेअर करा. शेतीविषयक अधिक माहितीसाठी ‘कृषी डॉक्टर’च्या संपर्कात राहा.
KD
लेखक
कृषी डॉक्टर – सूर्यकांत कांबळे
मोबाईल: +91 9168911489
वेबसाईट: krushidoctor.com
