शेतकरी मित्रांनो नमस्कार, मी कृषी डॉक्टर सूर्यकांत आपले Krushi Doctor वेबसाईटवर सहर्ष स्वागत करतो. उन्हाळी हंगामात कमी कालावधीत जास्त नफा मिळवून देणारे पीक म्हणून भुईमुगाकडे पाहिले जाते. आज आपण या लेखात unhali bhuimug lagwad (उन्हाळी भुईमूग लागवड) या विषयावर जमिनीच्या निवडीपासून ते काढणीपर्यंतची सविस्तर तांत्रिक माहिती पाहणार आहोत. अधिकृत पीक मार्गदर्शनासाठी तुम्ही महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाच्या संकेतस्थळाला देखील भेट देऊ शकता.
भुईमूग हे गळीत धान्य गटातील महत्त्वाचे पीक असून खरिपाच्या तुलनेत उन्हाळी भुईमुगाची उत्पादकता अधिक असते. महाराष्ट्रात साधारणपणे 0.425 लाख हेक्टर क्षेत्र उन्हाळी भुईमुगाखाली आहे. योग्य वाणांची निवड आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास प्रति हेक्टरी 1451 किलोपर्यंत उत्पादन मिळवणे शक्य आहे. उन्हाळी भुईमूग लागवड (unhali bhuimug lagwad) यशस्वी करण्यासाठी पेरणीची वेळ आणि सिंचन व्यवस्थापन या दोन गोष्टी अत्यंत महत्त्वाच्या ठरतात.
📍 unhali bhuimug lagwad: जमीन आणि हवामान
भुईमूग पिकाच्या शेंगा जमिनीच्या आत वाढत असल्याने जमिनीचा पोत अत्यंत महत्त्वाचा असतो:
- ✔️ जमीन मध्यम, भुसभुशीत आणि पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी असावी.
- ✔️ जमिनीचा सामू (pH) 6.5 ते 7.5 च्या दरम्यान असावा.
- ✔️ पेरणीच्या वेळी रात्रीचे तापमान 18°C पेक्षा जास्त असणे उगवणीसाठी आवश्यक आहे.
🌱 सुधारित वाण (Varieties)
| प्रकार |
प्रमुख वाण |
| उपट्या (Bunch) |
SB-11, TAG-24, TG-26, फुले प्रगती (JL-24) |
| मोठ्या दाण्याचे वाण |
TPG-41, फुले व्यास (JL-229) |
🧪 बीजप्रक्रिया आणि पेरणी (Sowing)
उत्तम उगवण आणि रोगमुक्त पिकासाठी बीजप्रक्रिया करणे अनिवार्य आहे:
1. बुरशीनाशक: थायरम 5 ग्रॅम किंवा कार्बेन्डाझिम 2 ग्रॅम प्रति किलो बियाण्यास लावा.
2. जिवाणू संवर्धक: रायझोबियम आणि पीएसबी कल्चर प्रत्येकी 25 ग्रॅम प्रति किलो बियाण्यास लावा.
पेरणीची वेळ: 15 जानेवारी ते 15 फेब्रुवारी ही उन्हाळी भुईमूग पेरणीची सर्वोत्तम वेळ आहे.
💧 खत आणि पाणी व्यवस्थापन
unhali bhuimug lagwad मध्ये जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवणे महत्त्वाचे असते. यासाठी तुषार सिंचन पद्धती अत्यंत प्रभावी ठरते.
- पेरणीवेळचे खत: 25 किलो युरिया + 125 किलो एसएसपी + 35 किलो पोटॅश प्रति एकर.
- जिप्समचा वापर: आऱ्या सुटण्याच्या वेळी (पेरणीनंतर 40-45 दिवस) 200 किलो जिप्सम प्रति एकरी द्यावे, ज्यामुळे शेंगांचे वजन वाढते.
- पाणी: फुलोरा अवस्था आणि शेंगा पोसण्याच्या वेळी पाण्याचा ताण पडू देऊ नका.
सारांश | Conclusion
शेतकरी मित्रांनो, सुधारित वाण आणि योग्य खत व्यवस्थापनाच्या जोरावर तुम्ही unhali bhuimug lagwad मधून दर्जेदार उत्पादन घेऊ शकता. हा लेख आवडला असल्यास आपल्या इतर शेतकरी बांधवांना शेअर करा. अधिक माहितीसाठी आमच्या Krushi Doctor वेबसाईटला नियमित भेट द्या.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1. भुईमुगासाठी सर्वोत्तम खत कोणते?
उत्तर: सिंगल सुपर फॉस्फेट (SSP) भुईमुगासाठी सर्वोत्तम आहे कारण त्यात कॅल्शियम आणि गंधक (Sulphur) असते.
2. भुईमूग पिकात जिप्सम कधी टाकावे?
उत्तर: पेरणीनंतर 40 ते 45 दिवसांनी आऱ्या जमिनीत जाताना जिप्सम टाकणे अत्यंत फायद्याचे ठरते.
3. उन्हाळी भुईमूग काढणीसाठी किती वेळ लागतो?
उत्तर: वाणानुसार साधारणपणे 90 ते 115 दिवसात उन्हाळी भुईमूग काढणीसाठी तयार होतो.
KD
लेखक: सूर्यकांत कांबळे
इर्ले, बार्शी, सोलापूर | महाराष्ट्र
संपर्क: +91 8956970102
