शेतकरी मित्रांनो नमस्कार. Krushi Doctor वेबसाईटवर तुमचे सहर्ष स्वागत आहे. ऊस हे महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे नगदी पीक असून सध्या अनेक भागात sugarcane rust म्हणजेच तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. कारण, या रोगामुळे ऊसाच्या उत्पादनात 30% ते 80% पर्यंत घट होऊ शकते. म्हणूनच, या रोगाची वेळेवर ओळख करून योग्य व्यवस्थापन करणे अत्यंत गरजेचे आहे. आज आपण या लेखात तांबेरा रोगाची लक्षणे आणि त्यावरील उपायांची सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
🔍 ऊस तांबेरा रोगाची लक्षणे | sugarcane rust symptoms
हा एक बुरशीजन्य रोग असून सुरुवातीला पानांच्या दोन्ही बाजूला लहान आणि लांबट पिवळे ठिपके दिसतात. कालांतराने या ठिपक्यांचा आकार वाढून रंग लालसर तपकिरी होतो. परिणामी, पानाच्या खालच्या बाजूला उंचवटे तयार होऊन त्यातून नारंगी रंगाचे बीजाणू बाहेर पडतात. शिवाय, तांबेरा ग्रस्त पाने हाताने चोळल्यास हाताला तांबूस पावडर लागते. जर प्रादुर्भाव जास्त असेल, तर संपूर्ण पाने करपून जातात आणि उसाची वाढ खुंटते.
🌡️ रोगासाठी पोषक वातावरण आणि प्रसार
तांबेरा रोगाचा प्रसार प्रामुख्याने हवा आणि पाण्यामार्फत होतो. विशेषतः जुलै ते सप्टेंबर दरम्यान असणारी 80% ते 90% आर्द्रता आणि ढगाळ वातावरण या रोगासाठी अत्यंत पोषक असते. शिवाय, नत्रयुक्त खतांचा गरजेपेक्षा जास्त वापर केल्यामुळे देखील या रोगाची तीव्रता वाढते. सखल भागात पाणी साचून राहणे आणि हवा खेळती न राहणे हे देखील रोग वाढीचे मुख्य कारण ठरते.
तांबेरा रोग नियंत्रण: औषधे आणि प्रमाण
| बुरशीनाशकाचे नाव (Fungicide) |
प्रमाण (Dose per Ltr) |
| मॅन्कोझेब (Mancozeb) |
3 Gram |
| टेबुकोन्याझोल (Tebuconazole) |
1 ml |
| कॉपर ऑक्सीक्लोराईड (COC) |
3 Gram |
📌 अधिकृत माहिती: ऊस पिकावरील विविध कीड-रोग व्यवस्थापन आणि ऊस संशोधन केंद्राच्या अधिकृत माहितीसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाच्या krishi.maharashtra.gov.in या वेबसाईटला नक्की भेट द्या.
🛡️ sugarcane rust टाळण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाय
तांबेरा रोगाचे नियंत्रण करण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाय करणे फायदेशीर ठरते. उदाहरणार्थ, लागवडीसाठी को-86032 सारख्या रोगप्रतिकारक जातींची निवड करावी. तसेच, लागवड करताना रुंद सरी किंवा पट्टा पद्धतीचा अवलंब करावा, ज्यामुळे उसात सूर्यप्रकाश आणि हवा खेळती राहील. शिवाय, नत्राची मात्रा शिफारशीनुसारच द्यावी. शेतात पाणी साचून राहणार नाही याची काळजी घेतल्यास रोगाचा प्रादुर्भाव नैसर्गिकरीत्या कमी होतो.
सारांश | Conclusion
शेतकरी मित्रांनो, sugarcane rust हा ऊस उत्पादनातील एक मोठा अडथळा ठरू शकतो. परंतु, वेळेवर रोगाची लक्षणे ओळखून सांगितलेल्या बुरशीनाशकांचा वापर केल्यास आपण पिकाचे नुकसान टाळू शकतो. हा लेख आवडला असल्यास आपल्या शेतकरी मित्रांना नक्की शेअर करा. शेतीविषयक अधिक माहितीसाठी ‘कृषी डॉक्टर’ला भेट देत राहा.
KD
लेखक
कृषी डॉक्टर – सूर्यकांत कांबळे
मोबाईल: +91 9168911489
वेबसाईट: krushidoctor.com
