
शेतकरी मित्रांनो नमस्कार, मी कृषी डॉक्टर सूर्यकांत. आपल्या सर्वांचे सहर्ष स्वागत करतो Krushi Doctor या वेबसाईटवर. आज आपण ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा विषय म्हणजेच ऊस पिकातील संपूर्ण खत व्यवस्थापन (sugarcane fertilizer schedule) याबद्दल सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत. शास्त्रोक्त पद्धतीने आणि योग्य वेळी खतांचा वापर केल्यास उसाचे एकरी १०० टनांपर्यंत उत्पादन घेणे सहज शक्य आहे. अधिकृत संशोधनासाठी तुम्ही वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूट (VSI) च्या शिफारसी देखील पाहू शकता.
🌾 ऊस पिकासाठी आदर्श sugarcane fertilizer schedule आणि सेंद्रिय खते
उसाचे पीक हे दीर्घकालीन आणि जास्त अन्नाची गरज असणारे पीक आहे. त्यामुळे केवळ रासायनिक खतांवर अवलंबून न राहता सेंद्रिय खतांचा पाया मजबूत असणे गरजेचे आहे. सेंद्रिय खतांमुळे जमिनीचा पोत सुधारतो आणि रासायनिक खतांची कार्यक्षमता वाढते.
| खताचा प्रकार | एकरी वापराची मात्रा |
|---|---|
| शेणखत / कंपोस्ट | ३ ते ५ ट्रॉली |
| गांडूळ खत | १ ते २ टन |
| प्रेसमड केक | ४ ते ५ टन |
आडसाली ऊस लागवडीसाठी रासायनिक sugarcane fertilizer schedule
आडसाली उसासाठी खतांच्या मात्रा जास्त लागतात. हे पीक साधारणतः १५ ते १८ महिने जमिनीमध्ये असते, त्यामुळे खतांचे नियोजन खालीलप्रमाणे विभागून करावे:
| खत देण्याची वेळ | नत्र (kg) | स्फुरद (kg) | पालाश (kg) |
| लागवडीच्या वेळी | १६ | ३४ | ३४ |
| लागवडीनंतर २ महिने | ६४ | – | – |
| लागवडीनंतर ३ महिने | १६ | – | – |
| मोठ्या बांधणीच्या वेळी | ६४ | ३४ | ३४ |
सुरू ऊस पिकासाठी उपयुक्त sugarcane fertilizer schedule
सुरू ऊस (जानेवारी-फेब्रुवारी) हंगामात पिकाचा कालावधी १२ महिन्यांचा असतो. या हंगामासाठी नत्र ४० किलो, स्फुरद २३ किलो आणि पालाश २३ किलो या प्रमाणात मोठ्या बांधणीच्या वेळी डोस देणे फायदेशीर ठरते.
🔬 सूक्ष्मअन्नद्रव्यांचे महत्त्व आणि काळजी
उसाची जाडी आणि कांडीची लांबी वाढवण्यासाठी केवळ नत्र, स्फुरद, पालाश पुरेसे नाहीत. त्यासोबतच झिंक सल्फेट (८ किलो), फेरस सल्फेट (१० किलो) आणि बोरॅक्स (२ किलो) प्रति एकरी देणे आवश्यक आहे.
महत्त्वाची काळजी आणि निष्कर्ष
वरील खत वेळापत्रक (sugarcane fertilizer schedule) वापरताना जमिनीतील ओलावा तपासणे गरजेचे आहे. कोरड्या जमिनीत कधीही रासायनिक खते देऊ नका. खते नेहमी मुळांच्या सानिध्यात येतील अशा पद्धतीने मातीआड करावीत.
- खते देण्यापूर्वी माती परीक्षण (Soil Testing) अहवाल तपासून घ्यावा.
- ठिबक सिंचन असेल तर व्हेंचुरीचा वापर करून खते विभागून द्यावीत.
- जिवाणू खतांचा वापर करताना रासायनिक बुरशीनाशकांचा वापर टाळावा.
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
उसासाठी कोणते खत सर्वात जास्त चांगले आहे?
उसासाठी सेंद्रिय खत (शेणखत) आणि रासायनिक खतांचा संतुलित वापर सर्वात चांगला ठरतो.
उसाला मोठ्या बांधणीच्या वेळी कोणते खत द्यावे?
मोठ्या बांधणीच्या वेळी नत्र, स्फुरद आणि पालाश यासोबतच सूक्ष्मअन्नद्रव्यांचा डोस द्यावा.
लेखक: कृषी डॉक्टर – सूर्यकांत कांबळे
संपर्क: +91 8956970102
One thought on “sugarcane fertilizer schedule: ऊस पिकातील संपूर्ण खत व्यवस्थापन”
Khup bhari mahiti dili sar yacha aamala nakkich fayda honar aashich mahiti dyavi hich vinti