soybean mosaic virus: सोयाबीन पिवळा मोझॅक व्हायरस नियंत्रण

शेतकरी मित्रांनो नमस्कार. Krushi Doctor वेबसाइटवर तुमचे स्वागत आहे. सोयाबीन हे अत्यंत महत्त्वाचे नगदी पीक आहे. परंतु सध्या पिवळा मोझॅक रोगाचा प्रादुर्भाव खूप वाढत आहे. कारण या रोगामुळे उत्पादनात ७५ टक्क्यांपर्यंत घट येऊ शकते. म्हणूनच आज आपण soybean mosaic virus (सोयाबीन पिवळा मोझॅक) बद्दल सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.

🔍 soybean mosaic virus लक्षणे आणि ओळख

पिवळा मोझॅक हा एक धोकादायक विषाणूजन्य रोग आहे. सुरुवातीला पानाच्या शिरांजवळ पिवळे चट्टे दिसतात. त्यानंतर संपूर्ण पान पिवळे पडते. परिणामी झाडाची अन्नाची प्रक्रिया थांबते. त्याप्रमाणेच झाडांची वाढ देखील खुंटते. प्रादुर्भावग्रस्त झाडांना फुले आणि शेंगा खूप कमी लागतात. तथापि दाण्यांचा आकार देखील लहान होतो. दाण्यातील तेलाचे प्रमाण कमी होते. म्हणूनच शेतात हा रोग दिसताच त्वरित काळजी घेणे आवश्यक आहे. अशा प्रकारे आपण मोठे नुकसान टाळू शकतो.

अधिकृत माहिती: सोयाबीन पिकावरील रोग व्यवस्थापनासाठी आपण महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ (MPKV) च्या पोर्टलला नक्की भेट द्या.

🛠️ soybean mosaic virus नियंत्रणाचे प्रभावी उपाय

  • 1. प्रतिकारक जाती: पेरणीसाठी नेहमी जेएस 2029 किंवा जेएस 2069 निवडावे. कारण या जाती मोझॅक रोगाला बळी पडत नाहीत.
  • 2. पांढरी माशी नियंत्रण: या रोगाचा प्रसार पांढऱ्या माशीद्वारे होतो. म्हणूनच हेक्टरी 15 पिवळे चिकट सापळे शेतात लावावेत.
  • 3. स्वच्छता: शेतात एखादे पिवळे झाड दिसताच ते उपटून टाकावे. परिणामी विषाणूचा प्रसार इतर झाडांवर थांबवता येतो.
  • 4. रासायनिक फवारणी: प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून थायोमिथॉक्झाम (25%) फवारावे. शिवाय वेळेवर निंबोळी अर्काची फवारणी करणे फायदेशीर ठरते.

🌡️ मोझॅक रोगाचा प्रसार आणि पोषक वातावरण

दमट आणि ढगाळ हवामान या रोगासाठी खूप पोषक असते. विशेषतः बिगर हंगामी पिकांवर हा विषाणू जिवंत राहतो. त्यानंतर तो मुख्य सोयाबीन पिकावर संक्रमित होतो. त्याप्रमाणेच शेतात जास्त तण असल्यास प्रसार वेगाने होतो. म्हणूनच पहिले 45 दिवस शेत तणमुक्त ठेवणे महत्त्वाचे आहे. अशा प्रकारे आपण एकात्मिक पद्धतीने नियोजन करू शकतो. शिवाय वेळेवर पाणी दिल्यास झाडाची प्रतिकारशक्ती वाढते. यामुळे रोगाचा धोका नैसर्गिकरित्या कमी होतो.

सारांश | Conclusion

शेतकरी मित्रांनो soybean mosaic virus हा सोयाबीन उत्पादनातील मोठा अडथळा आहे. परंतु योग्य व्यवस्थापन आणि वेळेवर फवारणी केल्यास उत्पादन वाढते. म्हणूनच हा माहितीपूर्ण लेख इतर शेतकरी बांधवांना शेअर करा. अधिक माहितीसाठी Krushi Doctor वेबसाईटला नियमित भेट देत राहा. तुमचे काही प्रश्न असल्यास नक्की कमेंट करा.

FAQ’s | वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. सोयाबीन पिवळा मोझॅक रोगाचा प्रसार कशामुळे होतो?
उत्तर: या रोगाचा प्रसार मुख्यत्वे पांढऱ्या माशीद्वारे (Whitefly) होतो.

2. मोझॅक रोगासाठी कोणते वाण चांगले आहे?
उत्तर: नियंत्रणासाठी जेएस 2029 किंवा जेएस 2069 यांसारख्या जातींचा वापर करावा.

3. फवारणीसाठी कोणते औषध वापरावे?
उत्तर: पांढऱ्या माशीच्या नियंत्रणासाठी थायोमिथॉक्झामची फवारणी करावी.

लेखक –

सूर्यकांत कांबळे

संपर्क: 8956970102

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *