शेतकरी मित्रांनो नमस्कार, Krushi Doctor (कृषी डॉक्टर) या आपल्या हक्काच्या वेबसाईटवर आपले स्वागत आहे. आजच्या लेखामध्ये आपण तूर पिकातील सर्वात घातक कीड म्हणजेच Red gram pod borer (शेंगा पोखरणारी अळी) बद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत. तसेच, या अळीचे वेळेवर नियंत्रण कसे करावे, यावरही आपण प्रकाश टाकणार आहोत.
🔴 तूर पिकातील शेंगा पोखरणारी अळी: एक परिचय
1. महाराष्ट्रामध्ये तूर हे प्रमुख डाळवर्गीय पीक असून, सुमारे 10 ते 11 लाख हेक्टरवर याची लागवड केली जाते.
2. विशेषतः, फुले आणि शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत Red gram pod borer या किडीचे आक्रमण अत्यंत नुकसानकारक ठरते.
3. वातावरणात जेव्हा ढगाळ हवामान असते, तेव्हा या किडीचे पतंग मोठ्या प्रमाणात सक्रिय होतात आणि प्रसार वेगाने होतो.
4. परिणामी, वेळीच उपाययोजना न केल्यास उत्पादनात मोठी घट येण्याची भीती असते, म्हणून ही माहिती अत्यंत महत्त्वाची आहे.
🔍 अळीची ओळख आणि जीवनक्रम
- ✔
या किडीचा पतंग दणकट असून त्याचे पुढचे पंख तपकिरी रंगाचे व सुमारे 37 mm लांब असतात.
- ✔
सुरुवातीला अंडी पिवळसर पांढरी व घुमटाकार असतात, जी मादी पानांच्या देठावर किंवा शेंगांवर घालते.
- ✔
त्यानंतर, अंड्यातून बाहेर पडलेली अळी शेंगांना अनियमित छिद्रे पाडून आत शिरते आणि दाणे कुरतडून खाते.
- ✔
साधारणपणे, या अळीचा संपूर्ण जीवनक्रम 4 ते 5 आठवड्यांमध्ये पूर्ण होतो.
🛡️ Red gram pod borer नियंत्रणाचे उपाय
1. कामगंध सापळे: शेतात एकरी 4 फेरोमोन ट्रॅप लावावेत, ज्यामुळे पतंग नियंत्रणात येतात.
2. जैविक उपाय: पीक कळी अवस्थेत असताना 5 टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी करणे अत्यंत प्रभावी ठरते.
3. रासायनिक नियंत्रण: प्रादुर्भाव जास्त असल्यास इमामेक्टीन बेंझोएट (4.5 gram) किंवा फ्ल्युबेन्डामाईड (2 ml) प्रति 10 लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
4. महत्त्वाची टीप: फवारणी करताना हतमोजे आणि मास्कचा वापर करून सुरक्षेची पूर्ण काळजी घ्यावी.
सारांश
थोडक्यात सांगायचे तर, Red gram pod borer ही तूर पिकातील सर्वात नुकसानकारक कीड आहे. वेळीच सर्वेक्षण आणि औषध फवारणी करून आपण पिकाचे रक्षण करू शकतो. हा लेख आवडल्यास तुमच्या शेतकरी मित्रांसोबत नक्की शेअर करा.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1. तूर लागवड करण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ कोणती?
उत्तर: तुरीची पेरणी शक्यतो 30 जूनपर्यंत किंवा जास्तीत जास्त 7 जुलैपर्यंत पूर्ण करणे हिताचे असते.
2. तुरीसाठी कोणती आंतरपिके योग्य आहेत?
उत्तर: तूर पिकामध्ये सोयाबीन, मूग, उडीद किंवा ज्वारी यांसारखी आंतरपिके घेता येतात.
KD
कृषी डॉक्टर – सूर्यकांत कांबळे
संपर्क: +91 8956970102
