महाराष्ट्रातील हरभरा उत्पादनामध्ये Phule vikram (फुले विक्रम) वाणाला विशेष आणि मानाचे स्थान आहे. 2016 साली महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे विकसित झालेला हा वाण जिरायती, बागायती, आणि उशिरा पेरणीसाठी अत्यंत योग्य मानला जातो. शेतीविषयक अधिक नवनवीन तंत्रज्ञान आणि माहितीसाठी तुम्ही आमच्या कृषी डॉक्टर वेबसाईटच्या मुख्य पानाला नक्की भेट द्या.
🌱 Phule vikram हरभरा लागवड आणि वैशिष्ट्ये
महाराष्ट्रातील प्रमुख हरभरा लागवड करणारे जिल्हे म्हणजे अकोला, बुलढाणा, अमरावती, सोलापूर, लातूर आणि औरंगाबाद आहेत. हा वाण प्रामुख्याने रब्बी हंगामात पेरला जातो (ऑक्टोबरच्या शेवटच्या आठवड्यापासून ते नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत). याची खासियत म्हणजे याची वाढ उंच होते, ज्यामुळे हार्वेस्टरने काढणी करणे अत्यंत सोपे जाते आणि हा वाण मर रोगाला पूर्णपणे प्रतिकारक्षम आहे. या वाणाच्या निर्मिती आणि संशोधनाबद्दल अधिकृत माहिती तुम्ही महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ (MPKV) च्या वेबसाईटवर पाहू शकता.
🚜 पेरणीची पद्धत आणि नियोजन
⭐ या वाणाचे प्रमुख फायदे कोणते?
1. उत्पादन क्षमता
हा वाण कोरडवाहू, बागायती, आणि उशिरा पेरणीसाठीही चांगला प्रतिसाद देतो.
2. रोग प्रतिकार
हा वाण मर रोग प्रतिकारक्षम आहे. ज्या भागात मर रोगाची मोठी समस्या आहे तिथे याचा खूप फायदा होतो.
3. काढणीस सुलभता
पिकाची उंच वाढ असल्यामुळे हार्वेस्टरने काढणी करणे सोपे होते, ज्यामुळे वेळ आणि श्रम दोन्ही वाचतात.
तांत्रिक माहिती आणि तक्ता
| वर्ग |
वैशिष्ट्ये |
| वाणाचे नाव |
फुले विक्रम |
| प्रसारित वर्ष |
2016 |
| कालावधी |
100-110 दिवस |
| उत्पादन क्षमता |
कोरडवाहू: 6.5 क्विंटल/एकर
बागायती: 9 क्विंटल/एकर
उशिरा पेरणी: 8.5 क्विंटल/एकर |
| मर रोग प्रतिकार |
होय |
| बियाणे प्रमाण |
25-30 किलो/एकर |
| दाण्याचा प्रकार |
मध्यम आकाराचे पिवळसर तपकिरी दाणे |
📈 बाजारभाव आणि व्यावसायिक महत्त्व
- ✔ या हरभरा वाणाची बाजारात नेहमीच मोठी मागणी असते.
- ✔ उच्च उत्पादन क्षमता आणि रोग प्रतिकारक्षमतेमुळे व्यापारी याला पसंती देतात.
- ✔ बाजारात या वाणाच्या बियाण्याची किंमत साधारणतः 90 रुपये प्रति किलोच्या आसपास असते.
- ✔ कमी खर्चात चांगले उत्पादन मिळत असल्याने शेतकऱ्यांचा नफा वाढतो.
निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे तर, Phule vikram हा महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी एक वरदान ठरलेला वाण आहे. मर रोगास प्रतिकारक्षम असण्यासोबतच त्याची उंच वाढ हार्वेस्टरद्वारे काढणीसाठी अतिशय अनुकूल आहे. कोरडवाहू असो वा बागायती, या वाणाने आपली उत्पादन क्षमता वेळोवेळी सिद्ध केली आहे.
जर तुम्ही योग्य पद्धतीने मशागत केली, वेळेवर पेरणी आणि खतांचे नियोजन केले, तर हा वाण तुम्हाला नक्कीच भरघोस आर्थिक नफा मिळवून देऊ शकतो.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न: हा हरभरा वाण कधी विकसित झाला?
उत्तर: हा वाण 2016 साली महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे विकसित झाला.
प्रश्न: कोणत्या भागात याची जास्त लागवड केली जाते?
उत्तर: महाराष्ट्रातील अकोला, बुलढाणा, अमरावती, सोलापूर, लातूर आणि औरंगाबाद या जिल्ह्यांमध्ये याची मोठ्या प्रमाणावर लागवड होते.
प्रश्न: या वाणाचे सरासरी उत्पादन किती आहे?
उत्तर: कोरडवाहू क्षेत्रात 6.5 क्विंटल/एकर, बागायतीमध्ये 9 क्विंटल/एकर, आणि उशिरा पेरणीसाठी 8.5 क्विंटल/एकर उत्पादन मिळू शकते.
प्रश्न: बियाण्याची किंमत साधारण किती असते?
उत्तर: याच्या बियाण्याची किंमत साधारणतः 90 रुपये प्रति किलो या दराने बाजारात उपलब्ध असते, जी बाजारभावानुसार बदलू शकते.
KD
लेखक
कृषी डॉक्टर – सूर्यकांत कांबळे
संपर्क: +91 8956970102
