शेतकरी मित्रांनो नमस्कार. Krushi Doctor ऑनलाईन परिवारात आपले स्वागत आहे. बऱ्याचदा आपण पिकावरील अन्नद्रव्य कमतरतेला रोग समजून चुकीच्या फवारण्या करतो. यामुळे खर्च वाढतो आणि उत्पादन घटते. आजच्या लेखात आपण पिकावरील nutrient deficiency in plants (अन्नद्रव्य कमतरता) कशी ओळखावी आणि त्यावर घरगुती व शास्त्रीय उपाय कोणते करावेत, याची संपूर्ण माहिती घेणार आहोत.
🔍 पिकातील मुख्य अन्नद्रव्य कमतरता कशी ओळखावी?
1. नत्र (Nitrogen)
सुरवात जुन्या पानांपासून होते, पाने पिवळी पडतात आणि झाडाची वाढ पूर्णपणे खुंटते.
2. स्फुरद (Phosphorus)
पानांचा रंग जांभळट किंवा लालसर होतो. फुल आणि फळ धारणा उशिरा होते.
3. पालाश (Potassium)
पानांच्या कडा करपल्यासारख्या (तपकिरी) दिसतात. खोड आणि देठ कमकुवत होते.
4. सूक्ष्म अन्नद्रव्ये (Micro-Nutrients)
लोह: नवीन पाने पांढरी पडणे. जस्त (Zinc): पानांचा आकार लहान होणे.
🛠️ अन्नद्रव्य कमतरतेवर ठोस उपाय
- ✅ माती परीक्षण: जमिनीचा सामू (pH) तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे. सामू 6.5 ते 7.5 दरम्यान असल्यास अन्नद्रव्ये मुळांना व्यवस्थित मिळतात.
- ✅ सेंद्रिय खते: शेणखत, गांडूळ खत किंवा निंबोळी पेंड यांचा वापर वाढवावा.
- ✅ विद्राव्य खते: तातडीच्या सुधारासाठी ग्रेड 19:19:19, 00:52:34 किंवा सूक्ष्म अन्नद्रव्ये मिश्रणाची फवारणी करावी.
- ✅ पाणी नियोजन: ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी मल्चिंग पेपरचा वापर करावा, ज्यामुळे खतांचे अपटेक चांगले होते.
📌 माती परीक्षण आणि खत अनुदानासाठी अधिकृत दुवा:
शेतकरी मित्रांनो, माती परीक्षण प्रयोगशाळांची माहिती आणि खतांवरील शासकीय अनुदानासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत
महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टल
ला भेट द्या.
सारांश | Conclusion
थोडक्यात सांगायचे तर, पिकाचे बारीक निरीक्षण केल्यास आपण स्वतः अन्नद्रव्य कमतरता ओळखू शकतो. संतुलित खत व्यवस्थापन आणि माती परीक्षणाने आपण उत्पादनात मोठी वाढ करू शकतो. ही माहिती आवडली असल्यास आपल्या शेतकरी मित्रांना WhatsApp वर नक्की शेअर करा. अधिक माहितीसाठी Krushi Doctor वेबसाईटला भेट देत राहा.
KD
लेखक
कृषि डॉक्टर सूर्यकांत कांबळे
संपर्क: 9168911489
वेबसाईट: krushidoctor.com
