शेतकरी मित्रांनो नमस्कार, मी कृषी डॉक्टर सूर्यकांत आपले Krushi Doctor वेबसाईटवर सहर्ष स्वागत करतो. आंबा हे फळांचा राजा मानले जाणारे पीक असून त्याचे उत्पादन हे प्रामुख्याने मोहोर व्यवस्थापनावर अवलंबून असते. आजच्या लेखात आपण आंबा मोहोर (mango flower) टिकवण्यासाठी कोणत्या फवारण्या घ्याव्या आणि रोगांचे नियंत्रण कसे करावे, याची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत. अधिकृत तांत्रिक माहितीसाठी तुम्ही डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ च्या संकेतस्थळाला भेट देऊ शकता.
भारतात जगातील एकूण उत्पादनापैकी 56% आंबा पिकतो. आंब्याला साधारणपणे डिसेंबर ते जानेवारी दरम्यान मोहोर (mango flower) येण्यास सुरुवात होते. मात्र, वातावरणातील बदल, ढगाळ हवामान आणि कीड-रोगांच्या प्रादुर्भावामुळे मोठ्या प्रमाणावर मोहोर गळ (Mango flower drop) होते. हे नुकसान टाळण्यासाठी योग्य वेळी खबरदारी घेणे आवश्यक आहे.
📍 आंबा मोहोर वरील प्रमुख कीड व रोग (Diseases)
मोहोर अवस्थेत आंब्यावर खालील प्रमुख संकटे येतात:
- ✔️ भुरी रोग (Powdery Mildew): मोहोरवर पांढऱ्या बुरशीचा थर साचतो, ज्यामुळे मोहोर गळून पडतो.
- ✔️ तुडतुडे (Hoppers): ही कीड मोहोरमधील रस शोषून घेते, ज्यामुळे फुले वाळून जातात.
- ✔️ करपा (Anthracnose): यामध्ये पाने आणि मोहोरवर काळे डाग पडून ते वाळू लागतात.
📅 आंबा मोहोर फवारणी वेळापत्रक (Spray Schedule)
| फवारणी |
वेळ |
घटक (15 लिटर पाण्यासाठी) |
| पहिली |
मोहोर दिसण्यापूर्वी |
लॅम्बडा सायहॅलोथ्रिन 5 EC – 15 ml |
| दुसरी |
मोहोर फुटताना |
गंधक (Sulfur) – 30 gm + थायामेथोक्सम – 7.5 gm |
| तिसरी |
मोहोर वाढीच्या काळात |
हेक्साकोनाझोल – 8 ml + इमिडाक्लोप्रिड – 7.5 ml |
⚠️ फवारणी करताना घ्यायची काळजी
1. मोहोर पूर्णपणे उमललेला असताना (Full Bloom) कीटकनाशकाची फवारणी टाळावी, कारण यामुळे मधमाशांना हानी पोहोचते.
2. फवारणीमध्ये चांगल्या दर्जाच्या स्टिकरचा वापर नक्की करावा.
3. फवारणी नेहमी सकाळी 10 च्या आधी किंवा संध्याकाळी 4 नंतर करावी.
सारांश | Conclusion
शेतकरी मित्रांनो, mango flower व्यवस्थापन हा आंबा शेतीतील सर्वात संवेदनशील टप्पा आहे. योग्य वेळी बुरशीनाशक आणि कीटकनाशकांचा वापर केल्यास मोहोर गळ थांबवून आपण उत्पादनात मोठी वाढ करू शकतो. हा लेख आवडला असल्यास इतर आंबा उत्पादक शेतकरी ग्रुपमध्ये नक्की शेअर करा.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1. आंब्याला मोहोर येण्यासाठी किती वर्षे लागतात?
उत्तर: कलमी आंब्याला साधारणपणे लागवडीनंतर 3 ते 4 वर्षांत मोहोर येण्यास सुरुवात होते.
2. मोहोर गळ थांबवण्यासाठी काय करावे?
उत्तर: मोहोर गळ प्रामुख्याने भुरी आणि तुडतुड्यांमुळे होते. यासाठी गंधक किंवा हेक्साकोनाझोलची फवारणी फायदेशीर ठरते.
3. मोहोर लवकर येण्यासाठी काय वापरावे?
उत्तर: मोहोर लवकर आणि नियमित येण्यासाठी पॅक्लोब्युट्राझोल (Paclobutrazol 23% SC) या वाढ नियंत्रकाचा वापर तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने करावा.
KD
लेखक: सूर्यकांत कांबळे
इर्ले, बार्शी, सोलापूर | महाराष्ट्र
संपर्क: +91 8956970102
