शेतकरी मित्रांनो नमस्कार, मी कृषी डॉक्टर सूर्यकांत आपले Krushi Doctor वेबसाईटवर सहर्ष स्वागत करतो. महाराष्ट्रातील नगदी पिकांमध्ये कांदा पिकाचे (kanda pik) स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आजच्या लेखामध्ये आपण कांद्यामध्ये ‘दुभळका’ किंवा ‘जोड कांदा’ का तयार होतो आणि त्यावर काय उपाय करावेत, यावर सविस्तर चर्चा करणार आहोत. अधिकृत बाजार भाव आणि शेती सल्ल्यासाठी तुम्ही महाराष्ट्र राज्य कृषी पणन मंडळाच्या (MSAMB) संकेतस्थळाला भेट देऊ शकता.
कांदा पीक (kanda pik) घेत असताना अनेकदा शेतकऱ्यांना कांद्याचे दोन भाग झाल्याचे दिसतात, ज्याला ग्रामीण भाषेत ‘बेळा कांदा’ देखील म्हटले जाते. यामुळे कांद्याची प्रत खालावते आणि बाजारात योग्य भाव मिळत नाही. हा प्रश्न प्रामुख्याने खत व्यवस्थापन आणि हवामानातील बदलामुळे उद्भवतो. जर तुम्ही योग्य तांत्रिक बाबींचे पालन केले, तर हा प्रादुर्भाव नक्कीच कमी करता येतो. [Image showing healthy onion vs double bulb onion]
📍 कांदा दुभळण्याची प्रमुख कारणे (Causes)
कांदा पिकामध्ये जोड कांदा तयार होण्यामागे खालील प्रमुख कारणे आहेत:
- ✔️ खतांचा अतिरेक: पोटॅशयुक्त खतांचा किंवा नत्राचा अवेळी आणि अतिरिक्त वापर केल्याने पोग्यातून डबल कोंब बाहेर येतो.
- ✔️ पाणी व्यवस्थापन: कांदा फुगवणीच्या काळात पाण्याचा ताण देऊन अचानक जास्त पाणी दिल्यास कांदा दुभळतो.
- ✔️ बियाणे निवड: घरगुती किंवा निकृष्ट दर्जाचे बियाणे वापरल्यास अनुवांशिक कारणांमुळे जोड कांद्याचे प्रमाण वाढते.
🛡️ जोड कांदा रोखण्यासाठी उपाययोजना (Solutions)
| उपाय |
सविस्तर माहिती |
| संतुलित खते |
प्रति हेक्टरी 100:50:50 (N:P:K) या प्रमाणातच खतांचा डोस द्यावा. |
| बोरॉनचा वापर |
कांदा फाटणे (Cracking) रोखण्यासाठी एकरी 2 किलो बोरॉन जमिनीतून द्यावे. |
| पाणी नियोजन |
कांदा काढणीपूर्वी 15-20 दिवस आधी पाणी देणे पूर्णपणे बंद करावे. |
🧪 कांदा पीक खत नियोजन
kanda pik साठी कृषी विद्यापीठाने शिफारस केलेले खत नियोजन खालीलप्रमाणे असावे:
- पेरणीच्या वेळी नत्र, स्फुरद आणि पालाशची निम्मी मात्रा द्यावी.
- उरलेली नत्राची मात्रा लागवडीनंतर 30 ते 45 दिवसांनी द्यावी.
- जास्त उत्पादनाच्या हव्यासापोटी पोटॅशचा अतिरिक्त डोस देणे टाळावे, कारण यामुळे जोड कांदा वाढण्याची शक्यता 20% पर्यंत वाढते.
सारांश | Conclusion
शेतकरी मित्रांनो, योग्य बियाणे निवड आणि संतुलित खत व्यवस्थापन केल्यास kanda pik मध्ये येणारी जोड कांद्याची समस्या सहज दूर करता येते. हा लेख आवडला असल्यास आपल्या शेतकरी बांधवांना नक्की शेअर करा. अधिक माहितीसाठी आमच्या Krushi Doctor वेबसाईटला नियमित भेट द्या.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1. कांदा पिकाला शेवटचे पाणी कधी द्यावे?
उत्तर: कांदा काढणीच्या किमान 15 ते 20 दिवस आधी पाणी बंद करावे. साधारणपणे 90 ते 100 दिवसांनंतर पाणी देणे टाळावे.
2. एकरी कांदा बियाणे किती लागते?
उत्तर: एकरी साधारणपणे 3 ते 4 किलो बियाणे रोपवाटिकेसाठी पुरेसे असते.
3. जोड कांदा का तयार होतो?
उत्तर: नत्र आणि पोटॅशचा अतिरिक्त वापर, अवेळी सिंचन आणि अनुवांशिक दोष यामुळे जोड कांदा तयार होतो.
KD
लेखक: सूर्यकांत कांबळे
इर्ले, बार्शी, सोलापूर | महाराष्ट्र
संपर्क: +91 8956970102
