महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांमध्ये Kabuli chana (काबुली चणा) हे एक अत्यंत लोकप्रिय आणि प्रमुख कडधान्य पीक आहे. उत्तम दर्जा, भरघोस उत्पादन आणि किफायतशीर बाजारभाव यामुळे अनेक शेतकरी याच्या विविध जातींची लागवड करण्यास प्राधान्य देतात. शेतीविषयी अशाच अचूक माहितीसाठी आणि पिकांच्या व्यवस्थापनासाठी आमच्या कृषी डॉक्टर वेबसाईटच्या मुख्य पानाला नक्की भेट द्या.
🌱 Kabuli chana लागवड आणि प्रमुख जिल्हे
हरभरा लागवड महाराष्ट्रातील मराठवाडा, विदर्भ, पश्चिम महाराष्ट्र आणि उत्तर महाराष्ट्रात मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. उस्मानाबाद, बीड, परभणी, अकोला, जालना, सोलापूर आणि लातूर हे जिल्हे याच्या लागवडीसाठी विशेष प्रसिद्ध आहेत. 2024 च्या रब्बी हंगामात साधारणतः ऑक्टोबरच्या दुसऱ्या आठवड्यापासून याची पेरणी सुरू होईल. पिकांच्या सुधारित वाणांबद्दल अधिकृत माहिती तुम्ही महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ (MPKV) च्या वेबसाईटवर वाचू शकता.
🚜 बियाणे प्रमाण आणि योग्य नियोजन
- 1.
बियाणे प्रमाण: लागवडीसाठी प्रति हेक्टरी साधारण 85 ते 100 किलो बियाणे वापरण्याची शिफारस कृषी तज्ज्ञांकडून केली जाते.
- 2.
पेरणीची वेळ: ऑक्टोबरचा दुसरा आठवडा ते नोव्हेंबरचा पहिला आठवडा हा काळ पेरणीसाठी सर्वात अनुकूल मानला जातो.
- 3.
जमिनीची निवड: पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी आणि मध्यम ते भारी जमीन या पिकातून जास्त उत्पादन देते.
⭐ महाराष्ट्रात प्रचलित असलेल्या प्रमुख जाती
1. विराट वाण
हा वाण 115-120 दिवसांत येतो. याचे दाणे मोठे व वजनदार असून सुक्या हवामानात यातून उत्तम उत्पादन मिळते.
2. पी.के.व्ही.के 4
हा 120-125 दिवसांचा वाण असून विदर्भात अत्यंत लोकप्रिय आहे. याचे दाणे मोठे आणि पांढरेशुभ्र असतात.
3. उज्ज्वल
मोठ्या आकाराचे दाणे असणारा हा वाण 120-125 दिवसांत येतो आणि एकरी उत्कृष्ट उत्पादन देतो.
इतर महत्त्वाच्या जाती आणि उत्पादन क्षमता
| जातीचे नाव |
कालावधी (दिवस) |
दाण्यांचा आकार |
उत्पादन (क्विंटल/हे.) |
विशेषता |
| पी.के.व्ही.के 4 |
120-125 |
मोठे, पांढरे |
20-25 |
विदर्भात प्रचलित |
| विराट |
115-120 |
मोठे, वजनदार |
25-30 |
सुक्या हवामानात योग्य |
| फुले जी |
110-115 |
मध्यम |
22-24 |
उच्च गुणवत्ता |
| उज्ज्वल |
120-125 |
मोठे |
25-28 |
मोठ्या आकाराचे दाणे |
| कृपा |
110-115 |
मध्यम |
20-22 |
हलक्या जमिनीत योग्य |
| श्वेता |
100-110 |
मोठे |
22-24 |
जलद उत्पादन |
| सूरज |
110-115 |
मध्यम |
22-25 |
चांगली उत्पादन क्षमता |
निष्कर्ष आणि बाजारभाव
या पिकाचे बाजारभाव जागतिक बाजारपेठ आणि स्थानिक मागणीवर अवलंबून असतात. तरीही, दाणे मोठे आणि आकर्षक असल्यामुळे Kabuli chana ला बाजारात नेहमीच चांगला आणि उच्चांकी भाव मिळतो.
पी.के.व्ही.के 4, विराट, फुले जी आणि उज्ज्वल यांसारख्या जातींना शेतकऱ्यांनी अतिशय उत्तम प्रतिसाद दिला आहे. जर तुम्ही योग्य वाणाची निवड करून पाण्याचे व खतांचे अचूक व्यवस्थापन केले, तर यातून भरघोस आर्थिक नफा निश्चितपणे मिळवता येतो.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न: महाराष्ट्रात याची लागवड कोणत्या जिल्ह्यांत जास्त प्रमाणात होते?
उत्तर: महाराष्ट्रात उस्मानाबाद, बीड, परभणी, अकोला, जालना, सोलापूर आणि लातूर या जिल्ह्यांत याची मोठ्या प्रमाणावर लागवड होते.
प्रश्न: लागवडीसाठी उत्तम जाती कोणत्या आहेत?
उत्तर: पी.के.व्ही.के 4, विराट, फुले जी, उज्ज्वल, कृपा आणि श्वेता या महाराष्ट्रात प्रचलित असलेल्या उत्तम जाती आहेत.
प्रश्न: पेरणीसाठी प्रति हेक्टरी बियाणे प्रमाण किती असावे?
उत्तर: लागवडीसाठी प्रति हेक्टरी साधारण 85 ते 100 किलो बियाणे वापरण्याची शिफारस आहे.
प्रश्न: कोणत्या हंगामात याची लागवड केली जाते?
उत्तर: हे पीक प्रामुख्याने रब्बी हंगामात, म्हणजेच ऑक्टोबरच्या दुसऱ्या आठवड्यापासून लावले जाते.
प्रश्न: उत्पादन वाढवण्यासाठी काय करावे?
उत्तर: योग्य अंतरावर रोपे लावणे, वेळेवर पाणी व्यवस्थापन आणि जमिनीतील आर्द्रता टिकवून ठेवणे यामुळे उत्पादनात मोठी वाढ होते.
KD
लेखक
कृषी डॉक्टर – सूर्यकांत कांबळे
संपर्क: +91 8956970102
