शेतकरी मित्रांनो नमस्कार. Krushi Doctor वेबसाईटवर तुमचे सहर्ष स्वागत आहे. रब्बी हंगामात ज्वारी हे महाराष्ट्रातील सर्वात महत्त्वाचे पीक आहे. परंतु जमिनीच्या प्रकारानुसार योग्य jowar variety म्हणजेच ज्वारीच्या सुधारित वाणांची निवड करणे उत्पादनाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे असते. म्हणूनच आज आपण रब्बी ज्वारीच्या अधिक उत्पादन देणाऱ्या वाणांची सविस्तर तांत्रिक माहिती पाहणार आहोत.
ज्वारीच्या जागतिक उत्पादनाविषयी आणि पौष्टिकतेबद्दल अधिक माहितीसाठी आपण ज्वारी विकिपीडिया पेजला नक्की भेट देऊ शकता.
🎯 रब्बी ज्वारी लागवडीचे नियोजन आणि jowar variety निवड
रब्बी ज्वारीची पेरणी साधारणपणे 15 सप्टेंबर ते 15 ऑक्टोबर या कालावधीत पूर्ण करावी. विशेषतः पेरणीसाठी हेक्टरी 10 kg बियाणे वापरणे फायदेशीर ठरते. पेरणीपूर्वी गंधकाची बीजप्रक्रिया आवश्य करावी. हलक्या जमिनीसाठी ‘फुले अनुराधा’ तर मध्यम जमिनीसाठी ‘फुले माऊली’ सारख्या जाती निवडाव्यात. याउलट तुमची जमीन भारी आणि बागायती असल्यास ‘फुले रेवती’ हा वाण अधिक उत्पादन देतो. अशा प्रकारे जमिनीनुसार वाण निवडल्यास उत्पादनात निश्चितच वाढ होते.
जमिनीनुसार शिफारस केलेल्या jowar variety
| जमिनीचा प्रकार |
शिफारस केलेले वाण |
कालावधी (दिवस) |
| हलकी जमीन |
फुले अनुराधा, सिलेक्शन-3 |
105 – 110 |
| मध्यम जमीन |
फुले माऊली, फुले सुचित्रा, M 35-1 |
110 – 115 |
| भारी / बागायती |
फुले रेवती, फुले यशोदा, परभणी मोती |
118 – 125 |
🚜 रब्बी ज्वारीच्या सर्वोत्तम सुधारित जाती (Best Varieties)
उत्तम भाकरीची चव आणि कडब्याची गुणवत्ता मिळवण्यासाठी खालील वाण अत्यंत लोकप्रिय आहेत. कारण या जाती खोडमाशी आणि खडखड्या रोगास उत्तम प्रतिकारक आहेत:
- 1. परभणी सुपर मोती: अवर्षणप्रवण भागातील भारी जमिनीसाठी ही जात सर्वोत्तम आहे. याचे दाणे मोत्यासारखे शुभ्र असून हेक्टरी 30 to 32 क्विंटल उत्पादन मिळते.
- 2. फुले रेवती: बागायती क्षेत्रासाठी शिफारस केलेल्या या जातीचे दाणे चमकदार असतात. शिवाय याचा कडबा जनावरांसाठी अत्यंत पौष्टिक असतो.
- 3. फुले मधुर (हुरड्यासाठी): जर तुम्हाला हुरड्यासाठी ज्वारी लावायची असेल तर हा वाण निवडावा. हा वाण चवीला अत्यंत गोड असतो.
- 4. मालदांडी 35-1: ही कोरडवाहूसाठी एक जुनी आणि विश्वासार्ह jowar variety मानली जाते.
📌 कृषी सल्ला: ज्वारीवरील कीड नियंत्रण आणि खत व्यवस्थापनाच्या अधिक माहितीसाठी आपण भारत सरकारच्या Vikaspedia पोर्टलला नक्की भेट द्या.
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1. ज्वारी पिकासाठी पेरणीची खोली किती असावी?
उत्तर: ज्वारीचे बियाणे जमिनीतील ओलावा पाहून साधारणपणे 1.25 to 1.5 inch खोल पेरावे.
2. बागायतीसाठी सर्वोत्तम jowar variety कोणती?
उत्तर: बागायती आणि भारी जमिनीसाठी ‘फुले रेवती’ हा वाण सर्वात जास्त उत्पादन देणारा मानला जातो.
सारांश | Conclusion
शेतकरी मित्रांनो jowar variety निवडताना आपल्या जमिनीचा प्रकार आणि पाण्याची उपलब्धता यांचा विचार करा. जर आपण सुधारित वाण आणि योग्य बीजप्रक्रियेचा अवलंब केला तर कमी खर्चात ज्वारीचे एकरी 10 to 12 क्विंटल उत्पादन मिळवणे सहज शक्य आहे. हा लेख उपयुक्त वाटल्यास आपल्या इतर शेतकरी बांधवांना व्हॉट्सॲपवर शेअर करा. अधिक माहितीसाठी ‘कृषी डॉक्टर’ला नियमित भेट द्या.
KD
लेखक
कृषी डॉक्टर – सूर्यकांत कांबळे
पत्ता: इर्ले, ता. बार्शी, जि. सोलापूर, महाराष्ट्र – 413412
संपर्क: +91 8956970102
