शेतकरी मित्रांनो नमस्कार. Krushi Doctor वेबसाईटवर तुमचे सहर्ष स्वागत आहे. रब्बी हंगामात हरभरा हे सर्वात महत्त्वाचे कडधान्य पीक मानले जाते. परंतु, विक्रमी उत्पादन मिळवण्यासाठी योग्य chickpea variety म्हणजेच सुधारित वाणांची निवड करणे अत्यंत आवश्यक आहे. म्हणूनच, आज आपण देशी आणि काबुली हरभऱ्याच्या बेस्ट जातींची सविस्तर तांत्रिक माहिती पाहणार आहोत.
🎯 देशी हरभऱ्याच्या बेस्ट जाती | Varieties of Chickpea
१. विजय (Phule G-81)
ही जात कोरडवाहू आणि बागायती अशा दोन्ही क्षेत्रांसाठी उत्तम आहे. विशेषतः दुष्काळास अत्यंत प्रतिकारक असल्यामुळे महाराष्ट्रात या वाणाची मोठी लागवड केली जाते. बागायती शेतीत याची उत्पादन क्षमता 35 to 40 क्विंटल प्रति हेक्टरपर्यंत आहे. शिवाय, मर रोगास ही जात उत्तम प्रतिकार करते.
२. विशाल
या जातीचे दाणे आकर्षक आणि मोठे टपोरे असतात. परिणामी, बाजारपेठेत या हरभऱ्याला इतर वाणांपेक्षा 300 to 400 रुपये प्रति क्विंटल अधिक भाव मिळतो. डाळ मिलर्सकडून या वाणाला मोठी मागणी असते. साधारणपणे 110 to 115 दिवसांत हे पीक काढणीस तयार होते.
३. दिग्विजय (फुले 9425-5)
राहुरी कृषी विद्यापीठाने विकसित केलेला हा वाण विजय आणि विशालपेक्षा २० टक्क्यांनी अधिक उत्पादन देतो. त्यामुळे उशिरा पेरणीसाठी हा वाण अत्यंत शिफारसपात्र आहे. याचे दाणे पिवळसर आणि ठळक असून उत्पादन क्षमता 40 क्विंटल प्रति हेक्टरपर्यंत जाते.
४. फुले विक्रम
या वाणाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे याला घाटे जमिनीपासून एक फुटाच्या वर लागतात. म्हणून यांत्रिक पद्धतीने (कंबाइन हार्वेस्टर) काढणी करण्यासाठी ही जात सर्वोत्तम ठरते. ही जात मर रोगास पूर्णपणे प्रतिकारक्षम आहे.
⚪ काबुली हरभरा जाती | Kabuli Chickpea Variety
| वाणाचे नाव |
१०० दाण्यांचे वजन (ग्रॅम) |
उत्पादन (क्विं/हे) |
| कृपा |
59.4 |
30 – 32 |
| विराट |
35.0 |
18 – 20 |
| PKV-4 |
50 – 53 |
25 – 28 |
📌 अधिकृत माहिती: हरभरा पिकाच्या सुधारित वाणांबद्दल आणि लागवड तंत्रज्ञानाबद्दल महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाची अधिकृत माहिती पाहण्यासाठी आपण krishi.maharashtra.gov.in या सरकारी पोर्टलला नक्की भेट द्या.
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1. हरभरा लागवड कधी करावी?
उत्तर: जिरायती हरभऱ्याची पेरणी 25 सप्टेंबर ते 15 ऑक्टोबर दरम्यान करावी. बागायती पेरणी 20 ऑक्टोबर ते 15 नोव्हेंबर या काळात पूर्ण करावी.
2. यांत्रिक काढणीसाठी कोणती chickpea variety निवडावी?
उत्तर: यंत्राने काढणी करण्यासाठी ‘फुले विक्रम’ हा वाण सर्वात उत्तम मानला जातो.
सारांश | Conclusion
शेतकरी मित्रांनो, chickpea variety निवडताना आपल्या जमिनीचा प्रकार आणि पाण्याचे नियोजन याचा विचार करा. जर आपण सुधारित जातींचा वापर केला, तर हरभरा शेती नक्कीच फायदेशीर ठरेल. हा लेख आवडला असल्यास तुमच्या शेतकरी ग्रुपमध्ये नक्की शेअर करा. शेतीविषयक माहितीसाठी ‘कृषी डॉक्टर’ला नियमित भेट द्या.
KD
लेखक
कृषी डॉक्टर – सूर्यकांत कांबळे
पत्ता: इर्ले, ता. बार्शी, जि. सोलापूर, महाराष्ट्र – 413412
संपर्क: +91 8956970102
