
शेतकरी मित्रांनो नमस्कार. Krushi Doctor (कृषी डॉक्टर) वेबसाइटवर आपले सहर्ष स्वागत आहे. सोयाबीन हे महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे नगदी पीक आहे, परंतु गेल्या काही वर्षांत या पिकावर अनेक किडींचा प्रादुर्भाव वाढला आहे. कारण, वातावरणातील बदल आणि पावसाची अनिश्चितता यामुळे किडींचे जीवनचक्र बदलले आहे. म्हणूनच, आजच्या या लेखामध्ये आपण सोयाबीन पिकाचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान करणाऱ्या bihar hairy caterpillar (बिहार केसाळ अळी) बद्दल सविस्तर माहिती आणि नियंत्रणाचे उपाय पाहणार आहोत.
🔍 bihar hairy caterpillar ची ओळख आणि प्रादुर्भाव
bihar hairy caterpillar ही एक बहुभक्षी कीड असून ती केवळ सोयाबीनच नाही तर सूर्यफूल, मूग आणि उडीद यांसारख्या पिकांवरही हल्ला करते. ही अळी सुरुवातीला समूहाने राहून पानांमधील हरितद्रव्य खाऊन टाकते. परिणामी, पाने जाळीदार होतात आणि लांबून पाहिल्यास पीक जळाल्यासारखे दिसते. पूर्ण वाढ झालेली अळी 40 ते 45 मिमी लांब असून तिच्या शरीरावर दाट नारिंगी किंवा पिवळसर केस असतात, जे त्वचेला स्पर्श झाल्यास खाज निर्माण करतात.
🛡️ bihar hairy caterpillar नियंत्रणाचे प्रभावी उपाय
केसाळ अळीचा बंदोबस्त करण्यासाठी एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (IPM) पद्धतीचा अवलंब करणे गरजेचे आहे:
- 1. यांत्रिक नियंत्रण: सुरुवातीच्या काळात अंडीपुंज असलेली पाने आणि समूहाने असलेल्या अळ्या गोळा करून नष्ट कराव्यात.
- 2. दीप सापळा: शेतात हेक्टरी 1 ते 2 प्रकाश सापळे लावल्यास या अळीचे पतंग आकर्षित होऊन मरतात.
- 3. प्रतिबंधात्मक फवारणी: प्रादुर्भाव कमी असताना 5% निंबोळी अर्काची फवारणी करावी.
- 4. चर खोदणे: अळ्यांचा प्रसार रोखण्यासाठी शेताच्या कडेने खोल चर खोदून त्यामध्ये क्लोरपायरीफॉस पावडर टाकावी.
तांत्रिक माहिती: सोयाबीनवरील विविध किडींच्या अधिक माहितीसाठी Soybean Processors Association of India (SOPA) च्या मार्गदर्शक तत्त्वांना भेट द्या.
🧪 रासायनिक नियंत्रण (Chemical Control)
जर प्रादुर्भाव आर्थिक नुकसान पातळीच्या (ETL) वर गेला असेल, तर खालीलपैकी एका औषधाची फवारणी करा:
- 1. क्विनॉलफॉस 25% EC: 30 मिली प्रति 10 लिटर पाणी.
- 2. क्लोरएन्ट्रानिलिप्रोल 18.5% SC (कोराजन): 3 ते 4 मिली प्रति 10 लिटर पाणी.
- 3. इमामेक्टीन बेंजोएट 5% SG (प्रोक्लेम): 4 ते 5 ग्रॅम प्रति 10 लिटर पाणी.
- 4. इंडोक्झाकार्ब 15.8% EC: 7 ते 8 मिली प्रति 10 लिटर पाणी.
सारांश | Conclusion
शेतकरी मित्रांनो, bihar hairy caterpillar ही कीड वेळेत नियंत्रित न केल्यास उत्पादनात 50 ते 70 टक्क्यांपर्यंत घट येऊ शकते. त्यामुळे शेताचे नियमित निरीक्षण करा आणि अळी लहान असतानाच तिचा बंदोबस्त करा. हा लेख आवडल्यास आपल्या सोयाबीन उत्पादक बांधवांना नक्की शेअर करा. अधिक माहितीसाठी Krushi Doctor ला भेट देत रहा.
लेखक –
सूर्यकांत कांबळे
संपर्क: 8956970102