शेतकरी मित्रांनो नमस्कार. Krushi Doctor वेबसाईटवर तुमचे सहर्ष स्वागत आहे. हळद आणि आले उत्पादक शेतकरी दरवर्षी ‘कंदकूज’ (Rhizome Rot) या भयानक रोगामुळे त्रस्त असतात. कारण, योग्य वेळी उपाययोजना न केल्यास या रोगामुळे संपूर्ण पीक उध्वस्त होऊ शकते. म्हणूनच, आज आपण rhizome rot रोग नियंत्रणाची संपूर्ण माहिती जाणून घेणार आहोत.

❓ Rhizome Rot का होतो? (Causes)

हळद पिकातील कंदकूज हा प्रामुख्याने फ्युजॅरियम, पिथियम आणि फायटोप्थोरा यांसारख्या बुरशींमुळे होतो. सततचे ढगाळ हवामान आणि जमिनीत साचून राहिलेले पाणी या रोगाच्या वाढीसाठी कारणीभूत ठरते. म्हणूनच, शेतात पाण्याचा निचरा होणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

🔍 कंदकूज रोगाची लक्षणे (Symptoms)

या रोगाची सुरुवात कोवळ्या पानांपासून होते; पाने पिवळी पडून शेंड्याकडून वाळू लागतात. जर आपण बाधित रोप उपडून पाहिले, तर कंदाचा भाग मऊ आणि काळा पडलेला दिसतो. अशा कंदातून उग्र दुर्गंधीयुक्त द्रव बाहेर येतो. परिणामी, संपूर्ण फुटवा सुकून झाड मरते.

✅ Rhizome Rot नियंत्रणाचे ठोस उपाय

अ) प्रभावी आळवणी (Drenching):

• ट्रायकोडर्मा व्हीरीडी: एकरी 2 किलो शेणखतात मिसळून जमिनीतून द्यावे.
• कॉपर ऑक्सिक्लोराईड (Blitox): 3 gm प्रति लिटर पाण्यात मिसळून झाडाच्या बुंध्याशी आळवणी करावी.
• कार्बेन्डाझिम (Bavistin): 1 gm प्रति लिटर पाणी या प्रमाणात आळवणी केल्यास बुरशीचा प्रादुर्भाव कमी होतो.

ब) प्रभावी फवारणी (Spray):

• रिडोमिल गोल्ड (Syngenta): 2 gm प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
• कोंटाफ (Hexaconazole): 1 ml प्रति लिटर पाणी याप्रमाणे फवारल्यास कंदकूज नियंत्रणात राहते.
• फवारणी किंवा आळवणी करताना स्टीकर (Sticker) चा वापर अवश्य करावा.

सारांश | Conclusion

शेतकरी मित्रांनो, rhizome rot रोग नियंत्रणाची संपूर्ण माहिती घेऊन वेळीच उपाययोजना केल्यास हळद आणि आले पिकाचे नुकसान टाळता येते. अतिपाण्याचा निचरा आणि बुरशीनाशकांचा योग्य वापर हाच यावर प्रभावी उपाय आहे. हा लेख आवडल्यास तुमच्या इतर शेतकरी मित्रांना नक्की शेअर करा.